UNG THƯ DA VÀ CÁCH PHÒNG TRÁNH SỚM CHO TRẺ NHỎ

Ung thư da là gì?

Ung thư da có 3 loại chính là ung thư biểu mô tế bào đáy (basal cell cancer); ung thư biểu mô tế bào vảy (squamous cell carcinomas) và khối u ác tính. Trong đó hai nhóm ung thư đầu tiên có khả năng được chữa lành cao, nhưng chi phí cực kỳ đắt đỏ. Khối u ác tính là loại phổ biến nhất, nguy hiểm nhất và dễ gây tử vong nhất trong 3 loại.  Phần lớn nguyên nhân gây ung thư da là do tiếp xúc quá nhiều với tia cực tím.

Tia cực tím là loại bức xạ không nhìn thấy được có nguồn gốc từ ánh nắng mặt trời hoặc đèn chiếu tia tử ngoại.

Có 3 loại tia cực tím là tia UVA, UVB, UVC

Bên cạnh là nguyên nhân gây ra cháy nắng, tiếp xúc quá nhiều với tia UV có thể làm thay đổi cấu trúc của da, gây ra lão hóa sớm, và có thể dẫn đến ung thư da. Tia UV cũng có thể làm ảnh hưởng đến thị lực ví dụ như đục thủy tinh thể.

Hiện nay, một số phầm mềm dự báo thời tiết trên điện thoại thông minh cũng có chỉ báo về tia UV. Dựa vào những thông tin này, cha mẹ có thể căn giờ cho trẻ chơi ngoài trời vào những thời điểm hợp lý.

Chỉ số UV dự báo mức độ theo thang đo từ 0 đến 15, chỉ số càng cao thì nguy cơ càng lớn.

Các yếu tố nguy cơ của ung thư da là gì?

17

Những người có yếu tố nguy cơ sẽ có nhiều khả năng tiến triển ung thư da hơn những người khác. Các yếu tố nguy cơ thay đổi với các đặc điểm da khác nhau, nhưng một vài yếu tố chung đó là:

Cháy nắng

Tia cực tím (hay còn gọi là tia UV) có nguồn gốc từ ánh nắng mặt trời hoặc do nhuộm da nâu trong nhà. Khi tia UV chiếu đến mặt trong của da, da sẽ tạo ra nhiều sắc tố melanin. Melanin là sắc tố tạo màu của da. Lâu dần, sắc tố này sẽ di chuyển dần ra bề mặt của da tạo thành những vết nám nhìn thấy được.

Nám không biểu hiện cho tình trạng sức khỏe tốt. Nám nghĩa là “bị tổn thương”, bởi vì đó là tín hiệu của tế bào da cho thấy chúng đã bị gây tổn thưởng bởi tia cực tím thông qua việc sản sinh ra các sắc tố.

Mỗi người có nguy cơ bị cháy nắng hay rám nắng phụ thuộc vào loại da, thời điểm trong năm và khoảng thời gian tiếp xúc với tia cực tím.

Dấu hiệu ung thư da như thế nào?

 Thay đổi trên da là dấu hiệu phổ biến nhất của ung thư da. Có thể là một tổ chức tăng sinh mới, một vết thương không lành hoặc sự thay đổi nốt ruồi.

18

Một cách đơn giản để nhớ dấu hiệu của khối u đó là:

Cần đi khám bác sỹ nếu thấy bất kỳ dấu hiệu nào ví dụ như nốt mới hình thành trên da, vết loét không lành hoặc các dấu hiệu A, B, C, D, E ở trên.

Làm thế nào để bảo vệ trẻ khỏi ánh nắng mặt trời?

Chỉ có một vài trường hợp bị cháy nắng trầm trọng mới có thể làm tăng nguy cơ bị ung thư da của trẻ sau này. Trẻ không cần đến bể bơi, bãi biểm hay đi dã ngoại để tắm nắng. Da của trẻ cần được bảo vệ khỏi tia cực tím bất cứ khi nào trẻ ra ngoài.

Bôi kem chống nắng lại vài lần trong ngày, đặc biệt bôi lại sau khi trẻ bơi lội hoặc tập thể dục. Khi trẻ vận động hay chơi trò chơi ra nhiều mô hôi hoặc cần tiếp xúc với nước, nên chọn loại kem chống nắng không trôi, chống thấm nước.

Không phải tất cả sản phẩm kem chống nắng có thành phần giống nhau, do vậy cần thử trên một vùng da nhỏ (ví dụ ở cánh tay) để kiểm tra xem cơ thể có phù hợp với loại kem chống nắng đó không.

Cần lưu ý rằng, khi bôi kem chống nắng cho trẻ thì không có nghĩa là điều này sẽ giúp trẻ được chơi ở ngoài trời lâu hơn. Do vậy, cần kết hợp kem chống nắng với các biện pháp khác để bảo vệ trẻ khỏi tia cực tím.

Vậy dành thời gian ngoài trời có lợi ích không?

Dành thời gian ngoài trời có thể cải thiện tình hình sức khỏe chung. Có nhiều hoạt động có thể áp dụng để chơi ngoài trời. Thời gian ngoài trời có thể giúp cải thiện sức khỏe tinh thần và giải tỏa áp lực. Hãy bảo vệ con mỗi khi ra ngoài bằng cách cho trẻ chơi trong bóng râm, mặc quần áo chống nắng, bôi kem chống nắng có chỉ số SPF ít nhất từ 15 trở lên.

Tia cực tím có thể kích thích việc tổng hợp vitamin D trên da. Ít hoặc không tiếp xúc với ánh nắng mặt trời có thể khiến một người có nguy cơ thiếu vitamin D , nhưng nếu tiếp xúc quá nhiều thì lại khiến tăng nguy cơ ung thư da hoặc các bệnh về mắt. Lượng vitamin D mà mỗi người tổng hợp được từ ánh nắng mặt trời là khác nhau, phụ thuộc vào màu da, địa lý, điều kiện thời tiết, thời điểm trong năm và thời điểm trong ngày.

Có thể hấp thu vitamin D qua thức ăn. Nguồn thức ăn chứa nhiều vitamin D bao gồm một vài loài cá, ngũ cốc, nước ép trái cây, chế phẩm từ sữa và lòng đỏ trứng.

Da chỉ có thể tổng hợp một lượng nhỏ vitamin D vào một thời điểm nhất định. Do vậy, khi đã đạt đến giới hạn này, dành nhiều thời gian ngoài trời cũng không làm tăng lượng vitamin D – trong khi đó, tiếp tục ở ngoài trờ sẽ làm tăng nguy cơ ung thư da. Không có nhiều dẫn chứng về mức độ tiếp xúc với tia cực tím như thế nào thì sẽ làm tăng nguy cơ ung thư da. Vitamin D có thể hấp thu một cách an toàn từ thức ăn hoặc thực phẩm bổ sung mà không có nguy cơ nào liên quan đến việc tiếp xúc quá nhiều với tia cực tím.

Nguồn: imom.vn dịch và hiệu chỉnh từ CDC (Center for Disease Control and Prevention)